Temat 5 Pestycydy i pozostałości weterynaryjne

Te dwie grupy zanieczyszczeń chemicznych są stosowane w przemyśle rolnym i hodowlanym w celu zwalczania chorób i poprawy jakości produktu. Mogą one jednak pozostawiać pozostałości w produkcie końcowym, które powodują szkodliwe skutki dla zdrowia ludzkiego.

Zdjęcie: ReAgent

Pozostałości pestycydów

Pestycydy są substancjami chemicznymi, które są szeroko stosowane w rolnictwie do zwalczania różnych szkodników, a tym samym zapewniają wysoką wydajność i jakość produktu. Mają jednak poważną wadę – ich pozostałości. Coraz większego znaczenia nabiera zatem problem zanieczyszczenia żywności pozostałościami pestycydów (Yigit & Velioglu, 2019).

 

Żywność przechodzi przez kilka procesów przed dotarciem do konsumenta, co może obniżyć stężenie pozostałości. Według Yigit i Velioglu (2019) mycie tylko wodą może usunąć pozostałości pestycydów do 100%, w zależności od tego, gdzie i jak długo znajdują się na produkcie, jak rozpuszczalne są w wodzie i jaka jest temperatura mycia. Inne procesy obejmują usuwanie i obieranie skórki, które są najskuteczniejszymi metodami usuwania pozostałości. Gotowanie może również spowodować odparowanie niektórych pozostałości, podczas gdy przechowywanie w niskich temperaturach (lodówka lub zamrażarka) utrzymuje stabilne pozostałości lub powoli je zmniejsza. Klarowanie i filtracja mogą wyeliminować pozostałości zatrzymane w zawieszonych cząstkach. Z drugiej strony suszenie może zwiększać zawartość pozostałości, ponieważ jego stężenie wzrasta w stosunku do masy produktu, ale suszenie na słońcu może zmniejszać zawartość pozostałości z powodu fotodegradacji.

 

Pestycydy mają znaczący wpływ na zdrowie człowieka. Kiedy ludzie mają kontakt z dużymi ilościami pestycydów, mogą cierpieć z powodu ostrego zatrucia (np. astmy, podrażnienia skóry, oczu i nosa) lub długotrwałych skutków zdrowotnych, takich jak nowotwory i niekorzystny wpływ na reprodukcję (Światowa Organizacja Zdrowia, 2016). Ekspozycja na pestycydy jest przyczyną około 19% wszystkich nowotworów, a pozostałości pestycydów w żywności wymagają pilnego monitorowania (Światowa Organizacja Zdrowia, 2016). Jednak większość zgłoszonych przypadków zatrucia pestycydami wynika z bezpośredniego narażenia pracowników rolnych stosujących pestycydy lub z zatrucia własnego (Philippe i in., 2021).

 

W przypadku narażenia na działanie pestycydów zestaw pierwszej pomocy zawierający następujące elementy powinien być łatwo dostępny (Fishel i Andre, 2002):

 

  • Butelka z płynem do przemywania oczu
  • Mnóstwo czystej wody
  • Proszek z węgla aktywowanego (do stosowania po wymiotach)
  • Mydło
  • Jednorazowe ręczniki
  • Zmiana ubrań na czyste

 

Zdjęcie: Canva

Pozostałości weterynaryjne

Leki weterynaryjne są stosowane w zapobieganiu chorobom lub leczeniu w przemyśle hodowlanym. Około 80% zwierząt spożywczych otrzymuje antybiotyki przez część lub większość swojego życia (Rana i in., 2019). Do najczęściej stosowanych leków weterynaryjnych w przemyśle hodowlanym, które mogą powodować niekorzystne skutki zdrowotne u ludzi, należą penicylina, tetracykliny, aminoglikozydy, sulfonamidy, chloramfenikol, arsenikale i nitroimidazole (Baynes i in., 2016). Leki te gromadzą się w tkankach zwierzęcych i mogą dotrzeć do końcowego produktu spożywczego, a w konsekwencji do konsumenta jako pozostałości.

 

Ogólnie leki weterynaryjne nie ulegają degradacji podczas gotowania i innych procesów, ale procesy te mogą przyczynić się do znacznego spadku stężenia (Rana i in., 2019). Gdy pozostałości leku są powyżej stężenia regulacyjnego, mogą prowadzić do reakcji alergicznych, zakłócenia normalnej flory jelitowej człowieka w jelicie, dyskrazji krwi, raka i/lub rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, co utrudnia leczenie zakażeń u ludzi (Baynes i in., 2016). Mleko, jaja i wątroba są najczęstszymi produktami zwierzęcymi o wysokim poziomie leków weterynaryjnych (Rana i in., 2019).

 

Zdjęcie: morSafe